Gelselaar, een Achterhoeks dorp met een van de rijkswege beschermd dorpsgezicht en rond 700 inwoners eert op allerlei manieren de gans. In de jaren tachtig van de vorige eeuw verrees er al een bronzen beeld van drie ganzen. Met het inrichten van een permanente ganzenweide begin deze eeuw kwam de dorpsgeschiedenis weer tot leven. Traditioneel ontvangt de burgemeester van Berkelland ieder voorjaar officieel het eerste ganzenei en wordt op de eerste zondag van de maand juli de ganzenmarkt gehouden met de verkiezing van de beste ganzenhoedster.

Gelselaar Ganzengat

'Borklo is 'n stad, Geestan is nog wat, Gelster is 'n gaanzegat'.
Met dit spotrijmpje in het dialect werd in vroegere tijden de spot gedreven met Gelselaar vanwege haar grote aantal ganzen. Borculo is een stad, Geesteren is nog wat, Gelselaar is een ganzengat. Tijden veranderen, want nu draagt Gelselaar met trots de naam Ganzendorp Gelselaar.

Publiciteit t.b.v. het verkrijgen van geldelijke middelen voor de noodzakelijke restauratie van de dorpskerk was eind jaren negentig van de vorige eeuw aanleiding om de ganzen weer van stal te halen en te gebruiken voor de geslaagde restauratie in 1999. Plattelandsvernieuwing met subsidies voor het instandhouden van cultuurhistorie maakte het vervolgens Stichting Erfgoed Gelselaar in 2003 mogelijk een eigen ganzenweide in te richten voor haar 40-50 witte ganzen.

Gelselaar en ganzen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden door haar geschiedenis. Op de lage, waterrijke broeklanden van het dorp werden eeuwenlang veel ganzen gehouden om economische redenen: dons(veren), vlees en eieren. Bijna alle gezinnen hadden een eigen koppel ganzen die men dagelijks liet grazen op de broeklanden en daarbij meestal door (schoolgaande) meisjes werden gehoed.

Beddegoed tonen tijden de kiekevisites

Dons en donsveren werden jaarlijks meerdere keren bij de ganzen 'geplukt' om te verkopen en te gebruiken voor beddengoed. De in het voorjaar geboren kuikens werden in het najaar veelal in de driften gedreven naar ganzenmarkten op of rond Sint Maarten, 11 november. Daar werden de jonge ganzen verkocht om afgemest te worden voor de eindjaarsslacht. De ganzenhouderij bracht daarnaast culturele aspecten met zich mee, zoals 'kiekevisites' en gebruiksvoorwerpen. Kiekevisites werden gehouden door in ondertrouw gegane stelletjes om hun nieuwe beddengoed te tonen aan de naaste noabers (buren) en familie. Slagpennen van ganzen werden gebruikt als schrijfgerei en voor het vervaardigen van handgrepen voor 'goastokken' (wandelstokken).

De sterk verbeterde waterhuishouding door de aanleg van het Twentekanaal rond 1930 en de snelle ontwikkeling van landbouw en veeteelt betekende het einde van de ganzenhouderij, maar de historie van het ganzendorp wordt mede levend gehouden door optredens in het dorp en elders van een koppel Gelselaarse ganzen die gedreven worden met behulp van drijfstokken door in historische kledij geklede ganzenhoedsters.


Bekijk het fragment uit onze tv-uitzending over dit verhaal:



Video
Tag / Lijst: Ambachten, Sport en vrije tijd, Dieren, Gelselaar, Juli, Markten, Keuze van de redactie

Dit verhaal met uw ervaring aanvullen? Klik hieronder!

aanvullend verhaal plaatsen

Meer verhalen

Jong gehuwden stukje

07 februari 2015
Gerhard Kwak
Video

Hanenkraai wedstrijd

30 oktober 2015
Dinant Rohaan

Erwtensoep met pannenkoeken

09 november 2015
Truus Peters
Galerij

Doopjurk van bruidsjurk

05 februari 2015
Mevrouw J.J.Wijnhoud
Video

Elke maandag de 'boerendeun'

18 maart 2015
Janine Stortelder
AudioVideo

De zoute ringen van Herwijnen

16 januari 2015
Dittie van Zee
Video

Popverbranden

10 februari 2015
Wim de Boer
Video

Bonenstaaktoernooi Eerbeek

22 juni 2015
Bonenstaaktoernooi Eerbeek VOG

Driekoningen, ik kan het lied nog zo zingen

06 januari 2015
Marian v't Hullenaar-Seegers
Video

Ies en Gies is Pannegies

17 maart 2015
Hans Berends

Pinksterpoppen in Buren

09 juni 2015
Mia van Os

Het vat leegmaken

17 september 2015
Ap Dieker
Galerij

Bijzondere uitvaart met loopkoets

18 augustus 2014
Addy Borgstein en Jolanda Verkuijl-Borgstein
Galerij

Joar winnen met toeten halen

12 mei 2014
Arina Breukelaar

Het Ruitergat

11 maart 2015
Bernadette Dijkkamp
Video

Sluitliederen onder de Pinksterkroon

20 mei 2015
Boerderijmuseum De Lebbenbrugge