Je ziet ze tegenwoordig vaak bij mensen buiten in de tuin staan met een hortensia erin of een mooie rozemarijnplant. De Keulse pot is gemaakt van keramisch materiaal (gres) met een laag zoutglazuur. Deze laag zorgt ervoor dat de pot waterdicht is. De potten zijn bruin van kleur maar meestal grijs met een kobaltblauw nummer erop (10, 15, 20 of 30) of andere versieringen. ’s Winters moeten ze wel naar binnen want ze vriezen kapot en dat is jammer. Het is erfgoed van vroeger, die zuurkoolpotten. Ze werden gemaakt in Keulen en omgeving. Op de boerderij uit mijn jeugd hadden we wel drie hoge potten en later kwam daar uit een erfenis nog een aantal bij. Mijn moeder vertelde ons dat het maken van zuurkool tachtig jaar geleden huis aan huis in de buurtschappen plaatsvond. Haar ouders teelden zelfs jarenlang extra kolen die dichtbij in het dorp Aalten verkocht werden. Ook in het dorp werd zuurkool gemaakt. Er waren geen winkels die het verkochten zoals tegenwoordig. 

Koolsnijden
Jaren achtereen in oktober kwam mijn oudtante Diene bij ons om te helpen bij het snijden van de witte kolen uit onze moestuin bij de boerderij. Het werd een soort familiefeestje. In de jaren vijftig kwam er ook nog een andere oudtante helpen, haar naam was Leida. Zij beheersten het ambacht van het koolsnijden. Mijn oma en tante Diene zaten tegenover elkaar, elk op een keukenstoel en tussen hen in de zinken teil waarin wij kinderen altijd op zaterdag gebadderd werden. Beiden droegen donkere schorten en hanteerden een bijzondere koolschaaf waarmee het werk vlug en mooi kon gebeuren. Dat was een langwerpig beukenhouten voorwerp, iets gebogen, met aan één kant in de gleufvormige opening middenin een ijzeren geslepen plaat.

Er lagen heel wat witte kolen in de ‘benne’ (de ijzeren draadmand) en die moesten fijngesneden - beter gezegd: geschaafd - worden in lange sliertjes. De kool werd doormidden gesneden met het broodmes, de harde stronk werd niet gebruikt, deze ging naar de varkens want het was een tijd waarin zelden wat werd weggegooid. Als het mooi weer was zaten ze buiten en als het fris was, dan zaten ze in de keuken voor het raam. Oma en haar schoonzuster Diene hadden altijd heel wat te bespreken. Soms waren ze zodanig verdiept in het gesprek dat ze zelfs vergaten om door te werken. Mijn jongere zusje spoorde ze dan aan: ‘Kom, deurwarken, de pötte staot al klaor’. Mijn moeder had de zuurkoolpotten uit de kelder gehaald en deze schoongemaakt. Er lag ook een katoenen doek klaar, een ronde deksel van hout, een veldkei, veel zout en wat peperkorrels.

Zoeren
De twee oudere dames hervatten hun werk waarbij ze de witte kolen tegen hun omvangrijke boezem duwden en weer verder schaafden. De teil raakte vol. Mijn moeder deed een laag kool onderin de pot, daarop een laag zout, dan weer kool, zout en zo verder. Als de pot vol was dan drukte ze de inhoud flink aan, legde er een doek op en bovenop kwam de deksel met een steen erop. Er mocht geen zuurstof bijkomen. Mijn vader bracht de zware zuurkoolpot naar de kelder. Vervolgens ging de inhoud van de pot ‘fermenteren’. Het is een techniek waarbij gisten en schimmels ontstaan zodat voedsel bewaard kan worden. Het is ook gezond want gefermenteerde groente stimuleert tal van gezonde bacteriën in onze darmen en vergroot zo onze weerstand. Deze techniek is al eeuwenoud. Nu moest er afgewacht worden. De kool moest gaan ‘zoeren’(zuren). In de zuurkoolpot kwam in de weken daarna een laagje stinkend water te staan, resultaat van het verrottingsproces. Mijn moeder controleerde tussentijds regelmatig de pot in de kelder. Zij haalde het vieze schuimende water eraf,waste het doekje, maakte houten deksel en steen schoon en sloot de pot weer. Na zes tot acht weken was de zuurkool te gebruiken. Dat was feest : die heerlijke zuurkool met een stukje rookworst. Omdat ons driegeneratie-gezin uit acht personen bestond kregen wij elk een achtste stukje rookworst en daarbij een stukje echt zuurkoolspek.

Tag / Lijst: Eten en drinken, Aalten, Keuze van de redactie

Dit verhaal met uw ervaring aanvullen? Klik hieronder!

aanvullend verhaal plaatsen

Meer verhalen

Galerij

Bijzondere uitvaart met loopkoets

18 augustus 2014
Addy Borgstein en Jolanda Verkuijl-Borgstein
Video

Het fruitcorso, geen sinecure

08 september 2014
dhr.Groeneyk

De steen van Deil

10 maart 2015
Harry van Ewijk
Galerij

Palmpasen

07 februari 2015
Gerhard Kwak
GalerijVideo

De paasos

07 februari 2015
Gerhard Kwak

't Olde Wief binnenhalen

09 augustus 2015
Ina Brethouwer

Poortklokluiden

12 mei 2014
J. Kreijenbroek
Video

Kloten maken, vakwerk

26 september 2014
h.b.barmentloo

Krentenweggen als wederdienst

29 september 2015
Albert Geurink
Video

Popverbranden

10 februari 2015
Wim de Boer
Video

Scharrelavonden in Hattem en Elburg

05 december 2015
Dirk Jan Septer en Piet Schuijn

Driekoningen, ik kan het lied nog zo zingen

06 januari 2015
Marian v't Hullenaar-Seegers

Haring happen

12 februari 2015
C.V. De Bultendarpers
GalerijAudioVideo

Reurei

07 maart 2015
Dini Schepers
Video

Ies en Gies is Pannegies

17 maart 2015
Hans Berends
Galerij

'N Duvels drankje

11 juli 2015
Paul Hoftijzer
Video

Verlichtingsdagen

10 december 2015
Alfred Sprong
Video

Zwarte Cross

23 maart 2015
Tante Rikie
GalerijAudio

Halfvastenoptocht in Angerlo

06 maart 2015
Danny Berntssen